Ngoluoc.vn

Mình hay rảnh rỗi tham gia vào mấy hội nhóm của mấy cô chú già già về hưu trên mạng từ các chú cựu chiến binh lính pháo binh đến những group làng quê xa xôi, group “Hòn gai trong nỗi nhớ” cũng là một trong số đó, cảm giác thân thuộc như đã từng trải qua, từng sống qua thời kỳ này dù thực sự thì có khi mình còn chưa đẻ:)) về sau mình biết 1 từ rất hay ho mô tả chính xác về cảm giác này là “Anemoia” được make up trong cuốn The Dictionary of Obscure Sorrows.
Dưới đây là một bài viết trong group Hòn Gai mình đọc vào chiều qua trong khi chờ đèn đỏ dài dường như vô tận ở ngã tư Nguyễn Trãi, đọc xong có cảm giác cực kì thân quen giống như đã từng sống qua ở đó vậy.
Quote lại cho anh chị em đọc cho vui, link gốc ở dưới bài.

*

Năm 1989… chỉ một tấm ảnh thôi mà như mở ra cả một đời người.
Có những bức ảnh không cần màu sắc rực rỡ, không cần góc chụp hoàn hảo. Chỉ cần nhìn vào là tim chùng xuống. Bởi trong đó không chỉ có con đường, nhà cửa hay cây cối, mà còn có cả một quãng đời đã đi qua, mãi mãi không thể trở lại.
Tôi lặng người nhìn cây Xà Cừ già vẫn đứng đó. Gần bốn mươi năm rồi, nó vẫn vững chãi như ngày nào. Có lẽ, bây giờ nó là nhân chứng cuối cùng còn sót lại của một Hòn Gai mà chúng tôi từng lớn lên.
Ngày ấy, con đường này chưa đông đúc. Hai bên là đường ray xe lửa, những đoàn toa than nối nhau nằm dưới Nhà Sàng tuyển. Tiếng còi báo ca vang lên mỗi sáng, tiếng bánh sắt lăn trên đường ray, tiếng máy sàng than rền vang từ sáng đến tối… Đó là âm thanh của thành phố mỏ, âm thanh của tuổi thơ.
Rồi những chiếc xe đạp lặng lẽ đi qua. Xe của bố tan ca về nhà, xe của mẹ đi chợ, xe của anh chị đến trường, xe của lũ trẻ chúng tôi rong ruổi khắp phố. Những chiếc xe cũ kỹ ấy chẳng có gì đáng giá, nhưng đã chở biết bao yêu thương, biết bao hy vọng của một thời còn nghèo mà lòng người thì giàu có.
Chiều đến, cả lũ lại đạp xe ra sân vận động Hòn Gai. Không có tiền mua vé, chúng tôi gửi xe bên đường rồi trèo lên hàng Phi Lao để xem bóng đá. Công an vừa đuổi xuống, quay đi một lúc là lại cười khúc khích leo lên. Chỉ cần được nhìn trái bóng lăn, được nghe tiếng reo hò từ khán đài là đủ vui cả một tuần.
Ngày ấy, chúng tôi đâu biết rằng đó sẽ là những năm tháng đẹp nhất của đời mình.
Bây giờ, người còn, người mất. Bạn bè mỗi người một phương. Có người đã mãi mãi nằm lại với thời gian. Những người công nhân từng đạp xe trên con đường này tóc đã bạc. Những đứa trẻ ngày nào giờ đã lên chức ông, chức bà.
Nhà Sàng tuyển không còn. Đường ray không còn những đoàn toa than. Hàng Phi Lao chỉ còn trong ký ức. Sân vận động cũng đã khác xưa.
Chỉ có ký ức là không chịu già.
Nhìn bức ảnh năm 1989, tôi không chỉ nhớ một con đường, một Nhà Sàng hay một sân bóng. Tôi nhớ tiếng mẹ gọi về ăn cơm, nhớ dáng bố đạp xe tan ca với khuôn mặt lấm bụi than, nhớ lũ bạn chân đất cười vang dưới hàng cây, nhớ những buổi chiều gió biển mang theo mùi than đặc trưng của Hòn Gai.
Có những người đã đi xa mà không kịp nói một lời tạm biệt. Có những ngôi nhà đã biến mất. Có những con đường đã đổi tên. Và có những ký ức chỉ còn tồn tại trong một tấm ảnh cũ.
Đôi khi tôi tự hỏi, nếu một ngày nào đó cây Xà Cừ già cũng không còn nữa, liệu sẽ còn ai biết nơi đây từng có đường ray xe lửa, từng có Nhà Sàng tuyển, từng có những đoàn toa than, từng có những chiếc xe đạp chở cả tuổi thơ và từng có một thế hệ lớn lên bằng tiếng còi tan ca của thành phố mỏ?
Cảm ơn Michel Claude Dupont, cám ơn người đã bấm máy vào năm 1989. Không chỉ lưu lại một bức ảnh, mà đã giữ lại cho chúng tôi cả một bầu trời ký ức. Mỗi lần nhìn lại, lòng lại nghẹn đi. Muốn khóc… không phải vì tiếc một con đường hay một công trình đã mất, mà vì nhớ một thời tuổi trẻ hồn nhiên, nhớ những người thân yêu, nhớ một Hòn Gai mộc mạc đã ở lại mãi trong trái tim.
Group Hòn Gai Trong Nỗi Nhớ

***

I often find myself idling around in online groups full of older retirees — from former artillery veterans to little countryside groups from places far away. The group “Hòn Gai in Memory” is one of them. It gives me this strange sense of familiarity, as if I had somehow lived through that time, belonged to that time, even though in reality I might not even have been born yet :)) Later on I came across a wonderfully precise word for that feeling: “anemoia,” coined in The Dictionary of Obscure Sorrows.

Below is a post from the Hòn Gai group that I read yesterday afternoon while waiting through what felt like an endless red light at the Nguyễn Trãi intersection. When I finished reading it, I was left with an overwhelming sense of familiarity, as if I had once lived there myself.

Quoting it here for everyone to read for fun. The original link is below the post.

*

1989… just one photograph, and it feels as if an entire lifetime opens up.

There are photographs that don’t need vivid colors, don’t need the perfect angle. You only have to look at them, and your heart sinks a little. Because inside them there is not only a road, houses, or trees, but an entire stretch of life that has already passed, forever unable to return.

I stood still, looking at the old xà cừ tree still standing there. Nearly forty years have gone by, and it remains as steady as ever. Perhaps by now it is the last witness left of the Hòn Gai we grew up in.

Back then, this road was not crowded. On both sides ran the railway tracks, with lines of coal wagons resting beneath the Screening Plant. The whistle announcing each work shift echoed every morning, the sound of iron wheels rolling on rails, the roar of coal-screening machines from dawn until dusk… Those were the sounds of the mining city, the sounds of childhood.

Then the bicycles would pass by quietly. My father’s bicycle coming home after his shift, my mother’s bicycle on her way to the market, my older siblings riding to school, and us children roaming all over town. Those old bicycles were worth almost nothing, yet they carried so much love, so much hope, from a time when life was poor but people’s hearts were rich.

In the late afternoons, our whole gang would ride out to Hòn Gai Stadium. We had no money for tickets, so we would leave our bikes by the roadside and climb up into the casuarina trees to watch football. The police would chase us down, and the moment they turned away, we’d be giggling as we climbed right back up. Just to watch the ball roll across the field, just to hear the roar from the stands, was enough joy to last an entire week.

Back then, we had no idea those would be the most beautiful years of our lives.

Now some people are still here, some are gone. Friends have scattered in every direction. Some have remained forever with time itself. The workers who once pedaled their bicycles along this road now have white hair. The children we once were have become grandfathers and grandmothers.

The Screening Plant is gone. The railway no longer carries its lines of coal wagons. The casuarina row survives only in memory. Even the stadium is no longer what it was.

Only memory refuses to grow old.

Looking at that photograph from 1989, I do not only remember a road, a Screening Plant, or a football field. I remember my mother calling me home for dinner. I remember my father riding home after his shift, his face smudged with coal dust. I remember us barefoot children laughing beneath the trees. I remember the sea breeze in the evenings, carrying with it the distinct smell of coal that belonged to Hòn Gai.

There are people who went far away without having the chance to say goodbye. There are houses that have disappeared. There are roads that have been renamed. And there are memories that survive only inside an old photograph.

Sometimes I wonder, if one day that old xà cừ tree is gone as well, will there still be anyone who knows that this place once had railway tracks, once had the Screening Plant, once had lines of coal wagons, once had bicycles carrying entire childhoods, once had a generation that grew up to the sound of the shift whistle of the mining city?

Thank you, Michel Claude Dupont — thank you to the person who pressed the shutter in 1989. You did not only preserve a photograph; you preserved an entire sky of memories for us. Every time I look at it again, my throat tightens. I want to cry… not because I regret a road or a building that has disappeared, but because I miss a youth that was innocent, I miss the people I loved, I miss a simple, unadorned Hòn Gai that has remained forever in my heart.